Taya mar merkuri ma nigi presa mamalo en taya ma pile pile ma golo gas ma nigi teko mamalo. Chik ma otiyogo en kelo muya mar merkuri kokalo kuom arc ma nigi teko mamalo mondo okel ler ma ok nenre ahinya, ma bang’e iloko obed ler ma nenore gi fosfor. Kaka gedo mare dwaro ni olos kendo olos gik mang’eny madongo mondo obed ni ler tiyo maber kendo ma ok ng’ich.
Gik madongo mag taya mar merkuri ma nigi presa mamalo gin kaka tipo mar golo pi, gik ma itiyogo e loso gikmoko, gik ma itiyogo e loso gikmoko, gik ma itiyogo e loso gikmoko, kod gik ma itiyogo e keto gik moko e iye. Tipo mar golo pi olosi gi glas mar quartz nikech nyalo mare mar geng’o liet ma malo kendo bedo gi ler maler mar UV. Tipono opong’ gi muya ma oromo mar merkuri kod gas ma ok nyal tiyo (kaka argon). Ka otiyo gi stima, muya mar mercury tayore, maloso arc kendo golo ler mar ultraviolet. Gik ma itiyogo gin gik ma itiyogo gi ng’injo ma ng’injo kendo iketogi gi gimoro ma golo elektrond (kaka oksaid mar barium) mondo odwoko piny ler ma chako kendo orit ler ma ok ng’injo.
Oboke mar kiyo rito tipo mar golo pi mondo kik giyud gik ma nyalo ketho alwora ma oko. Model moko bende nigi gimoro ma iluongo ni phosfor e kor ot ma iye, ma loko ler ma wuok kuom muya mar mercury obed ler ma nenore ma lach, ma miyo ler bedo maber. Balast en gino ma dwarore ahinya e taya mar merkuri ma nigi presa mamalo. Oketo giko mar stima kendo omiyo voltej mamalo madwarore e chakruok, miyo taya tiyo maber.
E kinde ma ilosoe gikmoko, keto gik moko e wi ng’injo ma ng’ato goloe en gima duong’ ahinya, ma miyo ng’injo mar mercury bedo e kind gik ma nyalo bedo maber (ma thothne en yamo 1-5) e piny ma ng’ich ahinya. Kaka elektrod iketo kod kaka iloso maber, mano ketho kaka arc ochung’ motegno, to kaka gik ma oumo fosfor bedo maromre, mano e ma ng’ado kaka rangi ma ler biro kelo.
Gero mar taya mag merkuri ma nigi presa mamalo riwo sayans mar gik mitiyogo, teknoloji mar vakum, kod loso gik ma nenore gi wang’. Loso maber mar gedo mulo achiel kachiel ngima mar taya, rieny maber, kod keto rangi. Kata obedo ni teknoloji mar LED osebedo ka okawo kar gik moko ma itiyogo e taya mag merkuri mos e higni mokalo, taya mag merkuri ma nigi presa mamalo pod nigi tich maduong’ e riembo ler ma itiyogo e kar tich kod ma oko nikech rienygi ma malo kod kido makende mag ler ma gin-go.
