Lamp mar merkuri ma nigi presa mamalo-en taya ma golo gas ma golo ler kaluwore gi muya mar merkuri. Otiyo kode ahinya e yore mag kar loso gikmoko, thieth, kod keto ler e ot. Chik ma otiyogo en ni arc ma nigi voltej ma malo kelo muya mar merkuri, kendo kelo ler ma ng’eny ahinya e rang’iny mar ler ma ng’ich ahinya. Bang’e, lerno iloko obed ler ma nenore kokalo kuom fosfor ma ni e iye mar taya.
Gik madongo mag taya mar merkuri ma nigi presa ma malo oting’o tipo mar kiyo mar kwats, gik ma itiyogo e loso gikmoko, kod muya mar merkuri. Ka stima okalo kuom gik ma itiyogo e loso stima, muya mar mercury ma ni e tipono bedo gi ion mondo olos plasma. Elektron radore gi atom mag mercury, ka gilokore gibedo gi teko mamalo kendo bang'e gigolo ler mar ultraviolet ma borne romo nanomita 254 kod 185. Rieny mar ultraviolet ma kamano miyo fosfor (kaka fosfor ma ok yudore ahinya e piny) ma oting’o e wi ohinga mar tipo, kelo ler marachar ma en rangi madongo ma oriw gi rangi makwar, ma ralum, kod ma rambulu. Nikech ng’injo dwaro ni ng’injo ma malo (ma thothne en volt gana gi gana) mondo ochak ng’injo, ng’injo mar taya ipong’o motelo gi gas matin mar argon kata neon mondo odwoko piny ng’injo ma chako.
Taya ni nigi gik madongo: Mokwongo, oting’o ler ma malo, ma nyalo chopo 50 -60 e watt achiel, ma ng’eny moloyo taya ma riembo ler; mar ariyo, oting’o ngima malach, kendo kinde ma otiyogo nyalo mokalo seche 10,000; kendo mar adek, rangi mare ochung’ ahinya e band ma nigi rangi ma bulu gi ma ralum, ma miyo obedo maber e tije ma rangi ok en gima duong’ ahinya. Kata kamano, rang’iny mare ma piny (CRI) (ma romo 40-60) kod ng’eny mar chakruok mare (ma kawo dakika 4-8 mondo ochop e ler ma ok ng’ich) miyo ok otiyo maber e kuonde moko ma iye.
Kaluwore gi kaka itiyo kodgi, taya mag mercury ma nigi presa mamalo- itiyogo ahinya e kuonde ma dwaro ni ler maromre obed e alwora malach, kaka taya mag yore, e kar tuke, kod kuonde ma itiyoe e kambi. UV ma giwuokgo bende miyo gibedo gi konyruok e weche kaka loso gik moko gi ler kod keto gik moko mondo kik gibed gi nyathi. Kaluwore gi dongruok mar teknoloji, taya mag halide mag chuma kod LEDs osebedo ka kawo kar taya machon mag mercury ma nigi presa mamalo, to taya ma bang’e, nikech teknoloji mare madongo kod ber ma en-go e pesa, pod otiyo kode e gik moko makende.
E kinde mabiro, kaka chike mag alwora medo chike matek e wi tiyo kod merkuri, taya mag merkuri ma nigi presa ma malo nyalo wuok e chiro mos e chiro. Kata kamano, chikegi mag teknoloji pod miyowa fundament maduong’ mar loso gik ma nyalo miyo ler ma tiyo gi stima e kindegi.
